Niebinarno\u015b\u0107, j\u0119zyk inkluzywny i formy neutralne p\u0142ciowo w przek\u0142adzie.<\/h2><\/div><\/div>[vc_column_text]Czy mo\u017cemy ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o inkluzywnej rewolucji j\u0119zykowej? Z jednej strony osoby tworz\u0105ce filmy, seriale czy gry przywi\u0105zuj\u0105 coraz wi\u0119cej wagi do kwestii r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Z drugiej jednak strony wiele niuans\u00f3w j\u0119zykowych gubi si\u0119 w przek\u0142adzie, a polski to j\u0119zyk silnie zgenderyzowany. Jak sobie z tym poradzi\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\nZ tego tekstu dowiesz si\u0119:<\/span><\/p>\n\n- jak tworzy\u0107 formy neutralne p\u0142ciowo,<\/span><\/li>\n
- czym s\u0105 dukaizmy i gdzie wyst\u0119puj\u0105,<\/span><\/li>\n
- czy t\u0142umaczenia audiowizualne s\u0105 inkluzywne (na przyk\u0142adach),<\/span><\/li>\n
- czy osoby niebinarne zawsze znajduj\u0105 sw\u00f3j g\u0142os w przek\u0142adzie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]
J\u0119zyk neutralny p\u0142ciowo \u2013 jak wyrazi\u0107 niebinarno\u015b\u0107 w polskim?<\/h2><\/div><\/div>[vc_column_text]Z pewno\u015bci\u0105 wymaga to wi\u0119cej wysi\u0142ku i otwarto\u015bci odbiorc\u00f3w ni\u017c w przypadku niefleksyjnego j\u0119zyka angielskiego (w kt\u00f3rym np. wyst\u0119puje forma \u201esingular they\u201d, czyli forma liczby mnogiej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna stosowa\u0107 tak\u017ce do okre\u015blania os\u00f3b w liczbie pojedycznej bez okre\u015blania p\u0142ci). S\u0105 te\u017c jednak pewne u\u0142atwienia \u2013 polski pozwala na do\u015b\u0107 swobodn\u0105 zabaw\u0119 form\u0105 i s\u0142owem, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o j\u0119zyk inkluzywny. Nie uchwalono jeszcze \u017cadnych zasad okre\u015blaj\u0105cych (nie)poprawno\u015b\u0107 danego zapisu. Mo\u017cliwo\u015bci jest wi\u0119c kilka.<\/span><\/p>\n\n- Dukaizmy <\/strong>(formy postp\u0142ciowe) stworzone przez pisarza Jacka Dukaja na potrzeby powie\u015bci science fiction \u201ePerfekcyjna niedoskona\u0142o\u015b\u0107\u201d. Dukaizmy powstaj\u0105 poprzez zamian\u0119 danej ko\u0144c\u00f3wki rodzajowej na \u201e-u\u201d albo \u201e-um\u201d w narz\u0119dniku i miejscowniku.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
\u2013 <\/em>Chcia\u0142u\u015b<\/strong><\/em> powiedzie\u0107 \u2013 przerwa\u0142 <\/em>nu<\/em><\/strong> Zamoyski \u2013 powinni\u015bmy byli tam dotrze\u0107. <\/em>Samu<\/em><\/strong> twierdzisz, \u017ce po odci\u0119ciu od Plateau nie wiesz nawet, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 lecimy. Swoj\u0105 drog\u0105, zastanawiam si\u0119, jak to mo\u017cliwe. Przecie\u017c chyba pami\u0119tasz, gdzie <\/em>celowa\u0142u\u015b<\/em><\/strong>.<\/em><\/span><\/p>\n\n- Rodzaj nijaki\/neutralny<\/strong> \u2013 np. \u201ekupi\u0142o\u015b\u201d, \u201ezrobi\u0142o\u015b\u201d. Jako \u017ce forma ta jest ju\u017c w j\u0119zyku polskim zakorzeniona, stosowanie jej nie powinno sprawia\u0107 wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w. Dla niekt\u00f3rych mo\u017ce jednak brzmie\u0107 \u201eodcz\u0142owieczaj\u0105co\u201d, tote\u017c bezpieczniej u\u017cywa\u0107 rodzaju neutralnego w odniesieniu do os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z zaimka \u201eono\u201d.<\/span><\/li>\n
- Formy nieokre\u015blone \/ placeholdery \/ iksatywy<\/strong> \u2013 formy niejednoznaczne, cz\u0119sto wykorzystuj\u0105ce znaki typu asterysk czy podkre\u015blenie, zwane te\u017c desk\u0105 lub pod\u0142og\u0105 (\u201ewidzia\u0142*m\u201d, \u201eugotowa\u0142_m\u201d). J\u0119zyk pisany oferuje tu wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119, cho\u0107 np. w przypadku t\u0142umaczenia audiowizualnego taki zabieg nie do ko\u0144ca odzwierciedla mow\u0119.<\/span><\/li>\n
- Unikanie form nacechowanych p\u0142ciowo<\/strong> \u2013 polski jest w kwestii bardzo plastyczny, z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna zmieni\u0107 \u201eb\u0119d\u0119 robi\u0142a\u201d na \u201eb\u0119d\u0119 robi\u0107\u201d albo \u201estudenci i studentki\u201d na \u201eosoby studenckie\u201d (tzw. osobatywy). Starajmy si\u0119 jednak nie nadu\u017cywa\u0107 tej strategii, zw\u0142aszcza je\u015bli znamy to\u017csamo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b oraz ich preferencje dotycz\u0105ce zaimk\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n
- \n
- jak tworzy\u0107 formy neutralne p\u0142ciowo,<\/span><\/li>\n
- czym s\u0105 dukaizmy i gdzie wyst\u0119puj\u0105,<\/span><\/li>\n
- czy t\u0142umaczenia audiowizualne s\u0105 inkluzywne (na przyk\u0142adach),<\/span><\/li>\n
- czy osoby niebinarne zawsze znajduj\u0105 sw\u00f3j g\u0142os w przek\u0142adzie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]
J\u0119zyk neutralny p\u0142ciowo \u2013 jak wyrazi\u0107 niebinarno\u015b\u0107 w polskim?<\/h2><\/div><\/div>[vc_column_text]Z pewno\u015bci\u0105 wymaga to wi\u0119cej wysi\u0142ku i otwarto\u015bci odbiorc\u00f3w ni\u017c w przypadku niefleksyjnego j\u0119zyka angielskiego (w kt\u00f3rym np. wyst\u0119puje forma \u201esingular they\u201d, czyli forma liczby mnogiej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna stosowa\u0107 tak\u017ce do okre\u015blania os\u00f3b w liczbie pojedycznej bez okre\u015blania p\u0142ci). S\u0105 te\u017c jednak pewne u\u0142atwienia \u2013 polski pozwala na do\u015b\u0107 swobodn\u0105 zabaw\u0119 form\u0105 i s\u0142owem, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o j\u0119zyk inkluzywny. Nie uchwalono jeszcze \u017cadnych zasad okre\u015blaj\u0105cych (nie)poprawno\u015b\u0107 danego zapisu. Mo\u017cliwo\u015bci jest wi\u0119c kilka.<\/span><\/p>\n
- \n
- Dukaizmy <\/strong>(formy postp\u0142ciowe) stworzone przez pisarza Jacka Dukaja na potrzeby powie\u015bci science fiction \u201ePerfekcyjna niedoskona\u0142o\u015b\u0107\u201d. Dukaizmy powstaj\u0105 poprzez zamian\u0119 danej ko\u0144c\u00f3wki rodzajowej na \u201e-u\u201d albo \u201e-um\u201d w narz\u0119dniku i miejscowniku.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
\u2013 <\/em>Chcia\u0142u\u015b<\/strong><\/em> powiedzie\u0107 \u2013 przerwa\u0142 <\/em>nu<\/em><\/strong> Zamoyski \u2013 powinni\u015bmy byli tam dotrze\u0107. <\/em>Samu<\/em><\/strong> twierdzisz, \u017ce po odci\u0119ciu od Plateau nie wiesz nawet, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 lecimy. Swoj\u0105 drog\u0105, zastanawiam si\u0119, jak to mo\u017cliwe. Przecie\u017c chyba pami\u0119tasz, gdzie <\/em>celowa\u0142u\u015b<\/em><\/strong>.<\/em><\/span><\/p>\n
- \n
- Rodzaj nijaki\/neutralny<\/strong> \u2013 np. \u201ekupi\u0142o\u015b\u201d, \u201ezrobi\u0142o\u015b\u201d. Jako \u017ce forma ta jest ju\u017c w j\u0119zyku polskim zakorzeniona, stosowanie jej nie powinno sprawia\u0107 wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w. Dla niekt\u00f3rych mo\u017ce jednak brzmie\u0107 \u201eodcz\u0142owieczaj\u0105co\u201d, tote\u017c bezpieczniej u\u017cywa\u0107 rodzaju neutralnego w odniesieniu do os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z zaimka \u201eono\u201d.<\/span><\/li>\n
- Formy nieokre\u015blone \/ placeholdery \/ iksatywy<\/strong> \u2013 formy niejednoznaczne, cz\u0119sto wykorzystuj\u0105ce znaki typu asterysk czy podkre\u015blenie, zwane te\u017c desk\u0105 lub pod\u0142og\u0105 (\u201ewidzia\u0142*m\u201d, \u201eugotowa\u0142_m\u201d). J\u0119zyk pisany oferuje tu wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119, cho\u0107 np. w przypadku t\u0142umaczenia audiowizualnego taki zabieg nie do ko\u0144ca odzwierciedla mow\u0119.<\/span><\/li>\n
- Unikanie form nacechowanych p\u0142ciowo<\/strong> \u2013 polski jest w kwestii bardzo plastyczny, z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna zmieni\u0107 \u201eb\u0119d\u0119 robi\u0142a\u201d na \u201eb\u0119d\u0119 robi\u0107\u201d albo \u201estudenci i studentki\u201d na \u201eosoby studenckie\u201d (tzw. osobatywy). Starajmy si\u0119 jednak nie nadu\u017cywa\u0107 tej strategii, zw\u0142aszcza je\u015bli znamy to\u017csamo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b oraz ich preferencje dotycz\u0105ce zaimk\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n
- Formy nieokre\u015blone \/ placeholdery \/ iksatywy<\/strong> \u2013 formy niejednoznaczne, cz\u0119sto wykorzystuj\u0105ce znaki typu asterysk czy podkre\u015blenie, zwane te\u017c desk\u0105 lub pod\u0142og\u0105 (\u201ewidzia\u0142*m\u201d, \u201eugotowa\u0142_m\u201d). J\u0119zyk pisany oferuje tu wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119, cho\u0107 np. w przypadku t\u0142umaczenia audiowizualnego taki zabieg nie do ko\u0144ca odzwierciedla mow\u0119.<\/span><\/li>\n
- Rodzaj nijaki\/neutralny<\/strong> \u2013 np. \u201ekupi\u0142o\u015b\u201d, \u201ezrobi\u0142o\u015b\u201d. Jako \u017ce forma ta jest ju\u017c w j\u0119zyku polskim zakorzeniona, stosowanie jej nie powinno sprawia\u0107 wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w. Dla niekt\u00f3rych mo\u017ce jednak brzmie\u0107 \u201eodcz\u0142owieczaj\u0105co\u201d, tote\u017c bezpieczniej u\u017cywa\u0107 rodzaju neutralnego w odniesieniu do os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z zaimka \u201eono\u201d.<\/span><\/li>\n
- czym s\u0105 dukaizmy i gdzie wyst\u0119puj\u0105,<\/span><\/li>\n
![\"Neutralne](\"https:\/\/locatheart.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Neutralne-plciowo-tlumaczenie-gier-przyklad-Bugsnax.png\")
<\/p>\n